منوی بالا را از قسمت نمایش -> فهرست انتخاب کنید
اطلاعیه :
  • مخاطبان گرامی ضمن برطرف شدن مشکل پیش آمده در درگاه پرداخت میتوانید پس از بهرمندی از مطالب و محتوی مقالات در صورت علاقمندی نسبت به خرید هر یک از محصولات ما اقدام نمایید

بچه پولدارهای تهران واقعا چه کسانی هستند؟/ یادداشت حسین یاغچی

khalaghiyat 55

یکی از خبرهای جنجالی مهرماه ۹۳ در رسانه‎های ایران به ایجاد صفحه‎ای در شبکه‎ی اجتماعی اینستاگرام مربوط می‎شد که نام #richkidsintehran یا بچه‎پولدارهای تهران را یدک می‎کشید. شاید نکته‎ای که در وهله‎ی اول، جالب توجه می‎نمود؛ به رویه‎ای متفاوت از فرهنگ غالب در ایران مربوط می‎شد که در آن، ثروت به هزار و یک دلیل مخفی نگه داشته می‎شود و ثروتمندان هم آیین درویشی برمی‎گزینند و در خفا، رفاه و ثروت دارند و در علن، به رنگ دیگران هستند تا آسیبی متوجه ثروت اندوخته‎شان نشود. حالا در چنین جامعه‎ای با چنین پیشینه‎ای وقتی کسانی پیدا می‎شوند که ثروت‎شان را می‎آورند جلوی چشم خلایق و آن را در بوق و کرنا می‎کنند، آن‎وقت، خود به خود سوژه‎ی جذابی شکل گرفته است که جا برای تحلیل‎های مختلف باز می‎کند.
در مهرماه ۹۳، نگاه به این اتفاق جالب، عموما از دو منظر صورت گرفت. منظر اول را کسانی مطرح کردند که به استقبال این خبر رفتند و آن را نشانه‎ای از تغییر رویه‎ای دانستند که سال‎های سال رواج داشته و دیگر، مضراتش بیش‎تر از منافعش شده است. به هر حال، این‎که عده‎ای پذیرفته‎اند ثروت خود را جلوی چشم بیاورند و به مظاهر ثروتمندی خود ببالند، از نظر اینان اتفاق مثبتی بود که باید دیده می‎شد. از سوی دیگر، کسانی که مخالف شکل‎گیری این روند در جامعه بودند این عده را مرفهین بی‎دردی می‎دانستند که شیوه‎ی ثروتمندشدن‎شان هم زیر سوال است و تبلیغ این مظاهر را در ادامه‎ی آسیب‎هایی تلقی می‎کردند که در طی این سال‎ها بر اقتصاد ایران حادث شده است.
در این میان و قبل از هر تحلیلی درباره‎ی این پدیده‎ی اجتماعی، به نظر می‎رسد باید به سه نکته‎ی مهم توجه کرد: نخست این‎که در سال‎های اخیر، اقتصاد ایران، افت ۳۰۰درصدی ارزش پول ملی را تجربه کرده و تورمی بالای ۴۰درصد را از سر گذرانده که آن را در رتبه‎ی نخست تورم در اقتصاد دنیا در ۲ سال پیش قرار داده است. همین دو عدد کافی‎ست که متوجه می‎شویم در سال‎های اخیر ثروتی در ایران تولید نشده که هیچ، ثروت با توجه به افت چشمگیر ارزش پول ملی و نیز تورم نزدیک به ۵۰ درصد، کاهش چشمگیری را در تولید ثروت، تجربه کرده است.

در چنین شرایطی وقتی عده‎ای از ثروت و مکنت افسانه‎ای خود پرده بر می‎دارند و آن را در شبکه‎های اجتماعی جار می‎زنند، بیش از آن‎که اسباب تحسین بقیه شوند، برای‎شان سوال به وجود آورده‎اند. آن هم این سوال که درشرایط رشد منفی ۷ درصد اقتصاد در سال‎های گذشته چگونه چنین ثروتی حاصل شده که از فرط انباشت به مرحله‎ی اعلان عمومی هم رسیده است؟ یادمان نرود وقتی در رسانه‎ها از ثروت‎سازی، کارآفرینی و حتی سرمایه‎داری تقدیر می‎شود ناشی از این است که از رهگذر خلق ثروت کارآفرینانه، جامعه نیز منتفع می‎شود و رشد و توسعه را تجربه می‎کند. حالا در وضعیتی که اقتصاد ایران قریب به ده درصد در طول سال‎های گذشته کوچک شده و آمار بیکاری به مرحله‎ی بحرانی رسیده، چگونه است که ثروت بچه پولدارهای تهران زیاد شده است؟
نکته‎ی دوم اشاره به تجربه‎ای جهانی دارد. در طول دهه‎های گذشته یکی از جذاب‎ترین موضوعات رسانه‎ها در جهان پرداختن به مظاهر ثروت آدم‎های معروف بوده است. وقتی نگاهی آماری می‎کنیم به این اشخاص معروف که مظاهر ثروت‎شان اعلام می‎شود، متوجه می‎شویم که اکثرشان شامل هنرپیشه‎ها و ورزشکارانی هستند که به واسطه‎ی یک ویژگی و استعداد طبیعی، «یک‎شبه» ثروتمند شده‎اند و با ثروت‎شان خانه‎های آن‎چنانی و ماشین‎های پرزرق و برق خریده‎اند. وگرنه کسانی که به واسطه‎ی استعداد اولیه و بعد، توان اکتسابی‎شان، کسب‎وکاری را شروع کرده‎اند و در میانسالی و حتی پیری به ثروت و مکنتی رسیده‎اند، از مظاهر آن‎چنانی ثروت‎شان در رسانه‎ها خبری نیست و در واقع، با وجود ثروت میلیاردی، آن‎قدر زندگی معمولی دارند که قابل عرض نیست.
البته اینان با مظاهر عجیب و غریب ثروت هم مخالفتی ندارند؛ فقط از آن‎جا که عمری کشیده تا به ثمررسیدن رویاهای خود را به نظاره بنشینند دیگر در تک‎وتای بوق و کرناکردنش نیستند و دغدغه‎های دیگری را جست‎وجو می‎کنند که ایجاد خیریه‎ها و بنگاه‎های مطالعاتی در مورد سلامت جامعه و نیز تلاش برای برخورداری مردمان محروم از حداقل‎های معیشت نظیر آب و برق و… نمونه‎هایی از آن است. ظریفی می‎گفت سخت است ثروت زحمت‎کشیده را تبدیل به پورشه‎ای نهصد و چند میلیون تومانی کنی و آن را گوشه‎ی یک خیابان تهران پارک کنی و بروی به کارهایت برسی. بنابراین جنس ثروت‎هایی که مظاهرشان نظیر املاک هکتاری و ماشین ویلای کنار اقیانوس و کشتی، این‎گونه اعلام عمومی می‎شوند، مطابق تجربه‎ی جهانی چنین است که عرض شد و ثروت بچه‎پولدارهای تهران را هم باید از این منظر دید و تحلیل کرد.
نکته‎ی سوم، اشاره به عارضه‎ی خطرناک اقتصاد ایران، یعنی اقتصاد نفتی‎ست. اقتصاد نفتی، ضد اشتغال است؛ اقتصاد نفتی، تمرکزگراست و همه‎چیز را در پایتخت جمع می‎کند. اقتصاد نفتی، آن‎قدر ثروت را در حوزه‎ی املاک متمرکز می‎کند که دیگر آسمانی برای تنفس، زیر ساختمان‎های شش-هفت طبقه در کوچه‎های شش-هفت متری باقی نمی‎گذارد. به این بیفزایید سوخت فسیلی سوبسیدی را در کنار خودروهای گران‎قیمتِ «پولِ زور»؛ که دیگر فاتحه‎ی نفس‎کشیدن سالم را می‎خواند.

خودروهای لوکس و دلربای آلمانی و ایتالیایی بیش از آن‎که در خیابان‎های کشورهای خودشان مجال حرکت پیدا کنند، روانه‎ی کشورهای مبتنی بر اقتصاد نفتی می‎شوند؛ چرا که ثروت تولیدشده‎ی ناشی از ارز نفتی، صرفا در این خانه‎ها و ماشین‎های لوکس وارداتی مجال بروز پیدا می‎کند و البته با این همه پول بی‎زبان که به پای‎شان ریخته می‎شود، میزان اشتغال‎شان در اقتصاد ملی، از بقالی سرکوچه‎ی اکبرآقا هم کمتر است.

بچه پولدارهای تهران، نماد ثروت نفتی هستند، که اگر نبودند نام تهران را یدک نمی‎کشیدند؛ چون تهران در وضعیت اقتصاد غیرنفتی به عنوان یک شهر کم‎آبِ دودزا، املاکش این‎قدر ارزش ندارد که یک واحد آپارتمانش هم‎قیمت خانه‎های لوکس در خوش‎آب و هواترین نقاط جهان باشد. بنابراین وقتی ریشه‎ی این ثروت نفتی در بچه‎پولدارهای تهران شناسایی می‎شود، باید از آن انتقاد کرد و به جایش بر تنور ثروت‎سازی و سرمایه‎داری کارآفرینانه دمید که بی‎اغراق تنها راه نجات اقتصاد ایران از چنبره‎ی مشکلاتی‎ست که با آن دست و پنجه نرم می‎کند.

یاغچی

حسین یاغچی

مطالب مرتبط

3 نظر

  1. صنم

    جدید و جالب نوشتی، چون بر خلاف اکثریت ، دو گروه ثروتمند رو با هم مقایسه کردی و جای اینکه ایراد این ثروت ها رو چگونه خرج کردنش بدونی، ایراد رو در چگونه بدست آوردنش دیدی و خیلی زیبا بجای به کار بردن ثروت باد آورده و مال مردم خوری و این ها ، گفتی درآمد (اقتصاد) نفتی! باشد که هم پیشه های تو ، غیر از مطالب خودشون مطالب دیگران رو هم بخونن و از بکار گیری واژه های درست لذت ببرند 🙂 ممنون و خسته نباشی 🙂

    پاسخ

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

لطفا موارد خواسته را برای ورود به سایت تکمیل نمایید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.